นายกรัฐมนตรีเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 (แบบไม่เป็นทางการ) เอกภาพและความเข้มแข็งของอาเซียน ท่ามกลางความท้าทายจากสถานการณ์โลกที่เกิดขึ้นพร้อมกันหลายด้าน เสนอขยายความร่วมมือกับสร้างหุ้นส่วนที่หลากหลาย เสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน และเพิ่มประสิทธิภาพกลไก ASEAN Troika เพื่อความต่อเนื่องในการดำเนินงานและรับมือความท้าทายร่วมกัน พร้อมสนับสนุนแนวทางที่ยืดหยุ่นและเป็นขั้นเป็นตอนในการแก้ไขสถานการณ์เมียนมา ตลอดจนยืนยันความมุ่งมั่นของไทยในการฟื้นฟูความไว้วางใจและความสัมพันธ์กับกัมพูชาโดยสันติวิธี

วันนี้ (15 พฤศจิกายน 2569) เวลา 14.00  น. (เวลาท้องถิ่นกรุงมะนิลา ซึ่งเร็วกว่าไทย 1 ชั่วโมง) ณ Coconut Palace กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ นายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 (แบบไม่เป็นทางการ หรือ Retreat Session) โดยมีนายแฟร์ดีนันด์ โรมูอัลเดซ มาร์โคส จูเนียร์ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วยผู้นำประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์และความท้าทายสำคัญในภูมิภาค ตลอดจนแนวทางเสริมสร้างความเป็นเอกภาพและบทบาทของอาเซียนในเวทีระหว่างประเทศ สรุปสาระสำคัญ ดังนี้

นายกรัฐมนตรีกล่าวว่า ที่ผ่านมาอาเซียนสามารถก้าวผ่านวิกฤตการณ์ต่าง ๆ มาได้หลายครั้ง และกำลังเผชิญความท้าทายหลายด้านที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ซึ่งเป็นบททดสอบต่อความเป็นเอกภาพและความสามารถในการฟื้นตัว ของอาเซียน สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงความจำเป็นในการเสริมสร้างประสิทธิภาพในการทำงานและตอบสนองต่อความท้าทายร่วมกันของภูมิภาค

นายกรัฐมนตรีเน้นย้ำถึงการรับมือกับความท้าทายของอาเซียนว่า  ไม่จำกัดอยู่เพียงภายในภูมิภาค แต่จำเป็นต้องมองออกไปภายนอกและ โดยเฉพาะความร่วมมือใน กลุ่มประเทศรายได้ปานกลางถึงต่ำ (Global South)  และสหภาพแอฟริกา (African Union) เพื่อเปิดโอกาสใหม่ๆ ซึ่งจะช่วยให้อาเซียนรักษาความเป็นอิสระในการกำหนดทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ และเพิ่มทางเลือกในการดำเนินความร่วมมือนอกเหนือจากประเทศมหาอำนาจดั้งเดิม โดยเฉพาะในสาขาที่มีความสำคัญต่อผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ระยะยาวของภูมิภาค

ด้านความมั่นคงทางพลังงาน นายกรัฐมนตรีกล่าวเห็นถึง แหล่งพลังงาน ผู้จัดหาพลังงาน และเส้นทางการขนส่งพลังงานที่หลากหลาย  เพื่อลดความเสี่ยงจากผลกระทบและความผันผวนภายนอก ตลอดจนเสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงานของภูมิภาคในระยะยาว

โอกาสนี้  นายกรัฐมนตรีเสนอให้อาเซียนทบทวนและปรับปรุงรูปแบบการทำงานขององค์กรให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการที่หมุนเวียนตำแหน่งประธานอาเซียนในแต่ละปี  จึงควรเสริมสร้างความเข้มแข็งและใช้ประโยชน์จากกลไก ASEAN Troika ให้เต็มศักยภาพ เพื่อสร้างความต่อเนื่องในการขับเคลื่อนข้อริเริ่มต่าง ๆ ของอาเซียน รวมทั้งสนับสนุนการทำงานของประธานอาเซียนในการประสานการหารือและดำเนินการรับมือกับความท้าทายร่วมกันได้อย่างทันท่วงที

นายกรัฐมนตรีกล่าวถึงความต่อเนื่องในการดำเนินงานของอาเซียนต่อสถานการณ์ในเมียนมาว่า  การรักษาแรงขับเคลื่อนในการแก้ไขปัญหา มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อ โดยควรนำประสบการณ์ที่ผ่านมาเป็นพื้นฐานในการดำเนินงานต่อไป  โดยเฉพาะการส่งเสริมการเจรจาที่ครอบคลุมทุกฝ่ายการยุติความรุนแรงจากทุกฝ่าย  อย่างไรก็ตาม ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมมีความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการเยือนด้านมนุษยธรรมของผู้แทนพิเศษเมื่อไม่นานมานี้ และการขยายขอบเขตความช่วยเหลือของศูนย์ประสานงานอาเซียนเพื่อความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการจัดการภัยพิบัติ (AHA Centre) ซึ่งเป็นโอกาสสำคัญในการต่อยอดความคืบหน้าต่อไป

นายกรัฐมนตรีเน้นย้ำว่า อาเซียนควรตระหนักและสนับสนุนพัฒนาการเชิงบวกที่เกิดขึ้น การเปลี่ยนแปลงไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน ความก้าวหน้าที่ละเล็กต้องอาศัยการดำเนินการอย่างค่อยเป็นค่อยไป  และด้วยความเป็นจริงและข้อจำกัดของสถานการณ์  ไทยสนับสนุนแนวทางการกลับมามีปฏิสัมพันธ์อย่างค่อยเป็นค่อยไปและเหมาะสมกับสถานการณ์   (calibrated re-engagement) เพื่อประชาชนเมียนมาเอง สามารถ หาแนวทางสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนได้ด้วยตนเอง

ในส่วนของความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา นายกรัฐมนตรีกล่าวขอบคุณประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ที่ได้เป็นเจ้าภาพจัดการหารือไตรภาคี ณ เมืองเซบู  ยืนยันไทยยังคงยึดมั่นในเจตนารมณ์แห่งเซบู (Cebu Spirit) เพื่อฟื้นฟูความไว้วางใจและความเชื่อมั่นผ่านการเจรจาด้วยความสุจริตใจ พร้อมย้ำว่าไทยมีความมุ่งมั่นที่จะเปิดบทใหม่ของความสัมพันธ์กับกัมพูชา และหวังว่ากัมพูชาจะตอบสนองด้วยเจตนารมณ์เดียวกันบนพื้นฐานของความเป็นเพื่อนบ้านที่ดี โดยไทยยังคงมุ่งมั่นดำเนินมาตรการสร้างความไว้วางใจระหว่างกัน เพื่อปูทางไปสู่การฟื้นฟูสันติภาพและเสถียรภาพ

“ความท้าทายที่อาเซียนกำลังเผชิญยิ่งสะท้อนถึงความสำคัญของการรักษาความเป็นเอกภาพของภูมิภาคท่ามกลางสถานการณ์โลกที่มีความไม่แน่นอนเพิ่มขึ้น สมาชิกอาเซียนจำเป็นต้องร่วมกันก้าวข้ามความเห็นต่างตามวิถีอาเซียน ร่วมกันปกป้องผลประโยชน์ร่วมของภูมิภาค ซึ่งไทยพร้อมทำงานร่วมกับประเทศสมาชิกอาเซียนทุกประเทศ เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว“  นายกรัฐมนตรีกล่าวต่อที่ประชุมอาเซียน