“พระโกศ” คืออะไร

พระโกศ เป็นภาชนะทรงสูงยอดแหลม มีลักษณะเป็นเครื่องสูง ใช้สำหรับทรงพระบรมศพหรือพระศพของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ โดยจัดสร้างอย่างประณีตตามลำดับพระอิสริยยศ

โครงสร้างของพระโกศ โดยทั่วไปประกอบด้วย ๒ ส่วน ได้แก่

• “พระลอง” หรือชั้นนอก ทำจากโครงไม้หุ้มทองคำ

• “พระโกศ” หรือชั้นใน ทำจากโลหะ เช่น เงิน ทองแดง หรือเหล็ก

** ในสมัยอดีตมีการเรียกชื่อ "พระลอง" และ "พระโกศ" สลับกันตามยุคสมัย ซึ่งในปัจจุบันเรียกตามสมัยนิยม โดยเรียกชั้นนอกว่า "พระโกศ" เรียกชั้นในว่า "พระลอง"

พระโกศมีหลายประเภท แบ่งตามชั้นพระอิสริยยศของพระผู้วายชนม์ อาทิ พระโกศทองใหญ่ ซึ่งใช้สำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงสุด พระโกศทองรองทรง และพระโกศทองเล็ก ซึ่งใช้สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ตามลำดับชั้น โดยพระโกศแต่ละประเภทมีรูปแบบ วัสดุ และรายละเอียดทางศิลปกรรมที่แตกต่างกัน อันแสดงถึงพระเกียรติยศตามโบราณราชประเพณี

ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ สถาปนาพระเกียรติยศ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา สูงสุดตามโบราณราชประเพณี พร้อมพระราชทาน “พระโกศทองใหญ่ รัชกาลที่ ๙” สำหรับทรงพระศพ และพระราชทานพระสัปตปฎลเศวตฉัตร (ฉัตรขาว ๗ ชั้น) กางกั้นพระโกศ

สำหรับ “พระโกศทองใหญ่ รัชกาลที่ ๙” สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องจากพระโกศทองใหญ่ รัชกาลที่ ๑ และพระโกศทองใหญ่ รัชกาลที่ ๕ มีสภาพชำรุดจากการใช้งานมาเป็นเวลานาน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างองค์ใหม่ขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๓ และได้นำออกใช้เป็นครั้งแรกในการพระราชพิธีพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

การพระราชพิธีพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ในครั้งนี้ จึงนับเป็นอีกหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์ ที่แสดงให้เห็นถึงความวิจิตรงดงามแห่งราชประเพณีไทย ตลอดจนความอาลัยอันสุดประมาณที่พสกนิกรชาวไทยมีต่อพระองค์