นายสมเกียรติ ฉายะศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน กล่าวว่า เป็นที่ทราบกันดีว่าการจ้างงานมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ซึ่งในช่วงที่ผ่านมาประเด็นด้านแรงงานที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดประเด็นหนึ่ง คือปัญหาการขาดแคลนแรงงาน ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ และเป็นที่น่าแปลกใจว่าไม่ว่าเศรษฐกิจจะขยายตัวสูงหรือต่ำเพียงใด ปัญหาดังกล่าวก็ยังถูกกล่าวถึงมาโดยตลอด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าจะต้องทำความเข้าใจและวิเคราะห์ถึงสภาพปัญหาและสาเหตุที่ชัดเจน รวมทั้งต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหาให้ประสบความสำเร็จได้ การขาดแคลนแรงงาน หมายถึงภาวะที่อุปสงค์แรงงานมีมากกว่าอุปทานแรงงาน ภายใต้ค่าจ้างและเงื่อนไขการจ้างงาน ณ ช่วงเวลาหนึ่งๆ หรือการขยายตัวของอุปสงค์ในตลาดแรงงานสูงกว่าการขยายตัวของอุปทาน โดยนอกจากการขาดแคลนแรงงานในเชิงปริมาณแล้ว ยังมีการขาดแคลนแรงงานในเชิงคุณภาพ กล่าวคือผู้ประกอบการไม่สามารถหาแรงงานที่มีคุณสมบัติตามที่ต้องการได้ เนื่องจากทักษะของแรงงานไม่ตรงกับความต้องการ ภายใต้เงื่อนไขการจ้างงานหนึ่งๆ
จากการสำรวจข้อมูลอุปสงค์และอุปทานของกระทรวงแรงงาน เพื่อรองรับการจัดทำแผนพัฒนากำลังคนระดับจังหวัด ในปี 2554 ซึ่งได้ดำเนินการสำรวจสถานประกอบกิจการใน 28 ประเภทกิจการทั่วประเทศ จำนวน 39,918 แห่ง พบว่ามีการขาดแคลนแรงงานจำนวนทั้งสิ้น 274,596 คน โดยสาขาหลักที่มีการขาดแคลนแรงงานมากที่สุด คือภาคอุตสาหกรรม คิดเป็นร้อยละ 54.47 ของจำนวนการขาดแคลนแรงงานทั้งหมด รองลงมาได้แก่ภาคบริการ คิดเป็นร้อยละ 44.98 และภาคเกษตรกรรม คิดเป็นร้อยละ 0.55 ตามลำดับ ซึ่งเมื่อพิจารณาเป็นรายกิจการ พบว่าในภาคอุตสาหกรรม กิจการที่มีการขาดแคลนแรงงานมากที่สุด คือกิจการอาหารและอาหารสัตว์ รองลงมาได้แก่กิจการก่อสร้าง และกิจการเครื่องนุ่งห่ม ตามลำดับ
ในภาคบริการ กิจการที่มีการขาดแคลนแรงงานมากที่สุด คือกิจการค้าส่ง ค้าปลีก รองลงมาได้แก่กิจการบริการอื่นๆ และกิจการโรงแรม ภัตตาคารและร้านอาหาร ส่วนในภาคเกษตรกรรม กิจการที่มีการขาดแคลนแรงงานมากคือกิจการเลี้ยงสัตว์บกและสัตว์น้ำสำหรับการขาดแคลนแรงงานจำแนกตามทักษะฝีมือ พบว่าสถานประกอบกิจการ มีการขาดแคลนแรงงานกึ่งฝีมือมากที่สุด รองลงมาได้แก่แรงงานมีฝีมือ และแรงงานไร้ฝีมือ ตามลำดับ
เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานดังกล่าว กระทรวงแรงงานได้มีการกำหนดแนวทางและมาตรการในการบรรเทาและแก้ไขปัญหา ทั้งมาตรการในปัจจุบันและอนาคต อาทิ การลดความต้องการแรงงานไร้ฝีมือ โดยการเพิ่มผลิตภาพแรงงาน และส่งเสริมให้นำเทคโนโลยีมาใช้แทนแรงงานคน การเพิ่มแรงงานเข้าสู่ตลาดแรงงานโดยการใช้แรงงานต่างด้าวทดแทนแรงงานส่วนที่ขาด และการผลิตนักเรียนนักศึกษาให้ตรงกับความต้องการของตลาดแรงงานทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ รวมทั้งมีการแต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานเป็นประธานกรรมการ มีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และผู้เกี่ยวข้องร่วมเป็นกรรมการ รวมทั้งได้จัดตั้งคณะอนุกรรมการอีก 2 ชุด คือ คณะอนุกรรมการกำหนดแนวทางการจัดทำฐานข้อมูลความต้องการแรงงานและคณะอนุกรรมการกำหนดแนวทางการจัดทำฐานข้อมูลกำลังแรงงาน และให้มีการดำเนินงานในเรื่องดังกล่าวให้แล้วเสร็จ ภายใน 60 วัน ซึ่งน่าจะช่วยให้การขับเคลื่อนงานการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานได้สำเร็จ เห็นผลชัดเจนในระยะเวลาที่รวดเร็วขึ้น
รศ.ดร.แล ดิลกวิทยรัตน์ ประธานสภาที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาแรงงานแห่งชาติ ชุดที่ 16 กล่าวว่า การจัดการสัมมนาครั้งนี้ เป็นความร่วมมือระหว่างสภาที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาแรงงานแห่งชาติกับกระทรวงแรงงาน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึงสถานการณ์ปัจจุบันของความต้องการแรงงานและการขาดแคลนแรงงาน ทราบถึงสภาพปัญหาและสาเหตุที่ส่งผลทำให้เกิดการขาดแคลนแรงงานทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ และแนวทางแก้ไข ซึ่งข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะที่ได้จากการสัมมนาจะเป็นประโยชน์ต่อภาครัฐและภาคเอกชนในการนำไปพิจารณากำหนดนโยบายและแนวทางในการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานต่อไป โดยผู้เข้าร่วมสัมมนาประกอบด้วยกรรมการสภาที่ปรึกษาฯ อดีตกรรมการสภาที่ปรึกษาฯ นักวิชาการ ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้แทนองค์การนายจ้าง ผู้แทนองค์การลูกจ้าง ผู้แทนกลุ่มธุรกิจอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบจากการขาดแคลนแรงงาน สถาบันการศึกษา องค์กรเอกชน สื่อมวลชน ผู้บริหารและข้าราชการกระทรวงแรงงาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมจำนวนประมาณ 150 คน
การสัมมนาประกอบด้วย การบรรยายพิเศษ เรื่อง สถานการณ์ปัจจุบันของความต้องการแรงงาน และการขาดแคลนแรงงาน โดย นางสุวรรณี คำมั่น รองเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ การอภิปรายเป็นคณะ เรื่อง ประเทศไทย....จะก้าวข้ามปัญหาการขาดแคลนแรงงานได้อย่างไร? ผู้อภิปราย ประกอบด้วย สถานการณ์การขาดแคลนแรงงานในภาคการผลิต ผลกระทบ และความมุ่งหวังของภาคเอกชนต่อภาครัฐในการแก้ไขปัญหา โดย นายวัลลภ วิตนากร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย : ทิศทางการจัดระบบการศึกษาของไทยเพื่อรองรับความต้องการของตลาดแรงงาน โดย นายสมบัติ สุวรรณพิทักษ์ รองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ : กระทรวงแรงงานกับการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดย นายสมเกียรติ ฉายะศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน : มุมมองของนักวิชาการเกี่ยวกับปัญหาการขาดแคลนแรงงานและแนวทางแก้ไข โดย ดร.ณรงค์ โชควัฒนา นักวิชาการและผู้บริหาร ดำเนินการอภิปราย โดย นางชุตินาฏ วงศ์สุบรรณ ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนงาน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ