- การโยกย้ายและแต่งตั้งผู้บริหารสถานศึกษา สืบเนื่องจาก ก.ค.ศ. ได้กำหนดหลักเกณฑ์การย้ายผู้บริหาร โดยกำหนดให้มีโรงเรียนคุณภาพพิเศษ และรวบรวมอำนาจการโยกย้ายมาอยู่ที่ส่วนกลาง โดยให้มีคณะกรรมการกลั่นกรองระดับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แต่ไม่ดำเนินการกลั่นกรอง ทำให้ อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การศึกษาดำเนินการต่อไปไม่ได้ ส่งผลกระทบต่อโรงเรียนคุณภาพพิเศษและโรงเรียนทั่วไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้การพัฒนาคุณภาพการศึกษาเกิดปัญหาตามมามากมาย
- การขาดแคลนอัตรากำลังครูและบุคลากรทางการศึกษา เป็นปัญหาที่สั่งสมมานานต่อเนื่อง ประชากรวัยเรียนเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่องแต่ขาดแคลนอัตรากำลังครูและบุคลากรทางการศึกษา การจัดอัตรากำลัง รวมทั้งการเกษียณอายุราชการ และโครงการเกษียณอายุราชการก่อนกำหนด ทำให้ไม่สามารถทดแทนครูได้ครบตามจำนวนที่ขาด และเกิดความล่าช้า
- การโยกย้ายและแต่งตั้งผู้บริหารสถานศึกษา สืบเนื่องจาก ก.ค.ศ. ได้กำหนดหลักเกณฑ์การย้ายผู้บริหาร โดยกำหนดให้มีโรงเรียนคุณภาพพิเศษ และรวบรวมอำนาจการโยกย้ายมาอยู่ที่ส่วนกลาง โดยให้มีคณะกรรมการกลั่นกรองระดับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แต่ไม่ดำเนินการกลั่นกรอง ทำให้ อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การศึกษาดำเนินการต่อไปไม่ได้ ส่งผลกระทบต่อโรงเรียนคุณภาพพิเศษและโรงเรียนทั่วไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้การพัฒนาคุณภาพการศึกษาเกิดปัญหาตามมามากมาย
- ระบบดูแลรักษาพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อส่งเสริมขวัญกำลังใจ มีครูจำนวนมากที่เกิดความท้อแท้หมดกำลังใจเพราะการเสนอผลงานไม่ผ่านการประเมิน ถ้าครูมุ่งแต่นำเสนอผลงานก็จะทำให้ละเลยการอบรมบ่มนิสัยเด็ก กระทรวงศึกษาธิการควรสนับสนุนส่งเสริมให้ครูทำงานอย่างมีความสุข มีความมั่นคง มีความมั่นใจ แทนที่ครูจะใช้เวลาไปกับการทำผลงาน จะได้มีเวลาคิดเรื่องสื่อการสอนต่างๆ การจัดกิจกรรมเรียนรู้อยู่กับเด็กๆอย่างจริงจัง
- การจัดการศึกษาเพื่อรองรับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียนหรือการจัดการศึกษาเข้าสู่มาตรฐานสากล ทางสมาคมฯ มีความเห็นว่ารัฐควรเร่งรัดและมีการสนับสนุนอย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นด้านการพัฒนาปรับปรุงหลักสูตร การเตรียมอัตรากำลังคน การจัดสรรงบประมาณ การบริหารจัดการ และอื่นๆ ควรวางระบบให้เป็นรูปธรรมต่อเนื่อง
นอกจากนี้ได้ขอให้ ศธ.พัฒนาบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา ซึ่งเป็นคณะกรรมการตามกฎหมาย ให้มีหน้าที่กำกับ ส่งเสริม สนับสนุนการบริหารการศึกษาของโรงเรียน และให้กรรมการสถานศึกษาทุกคนได้รับเบี้ยประชุมตามระเบียบของกระทรวงการคลังในการประชุมตามกำหนดปีละ 3 ครั้ง รวมถึงสิทธิอันพึงมีพึงได้ตามที่กฎหมายกำหนด
ภาพ นวรัตน์ รามสูต
รมว.ศธ. กล่าวว่า เรื่องของบุคลากร เป็นเรื่องที่มีความสำคัญและละเอียดอ่อน ฉะนั้นในระบบโรงเรียนหลายแห่งต้องมาพิจารณาว่าจะจัดระบบอย่างไร ซึ่งจะรับเรื่องนี้ไว้พิจารณา เชื่อว่าทุกกลไกมีทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน จึงต้องพิจารณาถึงกลไกที่สามารถเข้าไปแก้ปัญหาต่างๆ ได้อย่างลงตัว
สำหรับการกระจายอำนาจ เป็นเรื่องที่ ศธ.สนับสนุน และเมื่อกระจายอำนาจไปแล้ว กลไกแห่งใดมีปัญหาก็จะต้องมีวิธีการเข้าไปแก้ไขได้ เช่น กรณีการจัดสรรงบประมาณลงไปยังสถานศึกษา แต่เงินไม่ถึงเด็ก ซึ่งอาจเกิดปัญหาจากการกักเงินไว้เพื่อนำงบประมาณไปจัดทริปหรือท่องเที่ยว ทำให้เงินที่ควรจะถึงมือเด็ก ถูกนำไปใช้ในอีกทางหนึ่ง หรือกรณีปัญหาสถานศึกษาบางแห่งขอใช้บัญชีส่วนราชการอื่นมาบรรจุแต่งตั้งแทนการดึงคนมาบรรจุตามตำแหน่ง ทำให้คนที่ได้รับประโยชน์ เป็นคนกลุ่มเล็กๆ ที่มีส่วนในการควบคุมกลไก ดังนั้นหากทุกระบบมีคนเข้าไปแทรกแซง ก็สามารถพลิกแพลงหาวิธีการอื่นได้ทั้งสิ้น แม้แต่การจัดสอบก็มีการทุจริตการสอบเพิ่มขึ้น ไม่ใช่เฉพาะในวงการครูเท่านั้น ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็มีเช่นกัน ดังนั้นการกระจายอำนาจต้องมีกลไกในการตรวจสอบ พร้อมทั้งมีกลไกกลางที่สามารถเข้าไปควบคุมได้ทันที ไม่ว่าจะเกิดปัญหากับส่วนใด ซึ่งยอมรับว่าปัญหาการกระจายอำนาจไม่ได้มีทุกเขตพื้นที่การศึกษา แต่มีเพียงบางเขตพื้นที่การศึกษาเท่านั้นที่ได้รับเรื่องร้องเรียนเข้ามามาก ซึ่ง ศธ.ได้มีการตรวจสอบให้ดำเนินการอย่างโปร่งใส
นอกจากนี้ ในเรื่องการย้าย แต่งตั้ง เลื่อนขั้นของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา หาก ศธ.สามารถจัดระบบต่างๆ ได้ดี มีการพิจารณาเป็นไปด้วยความยุติธรรมตามลำดับ ก็สามารถแก้ไขปัญหาการร้องเรียนไม่ได้รับความเป็นธรรมได้ เช่น โรงเรียนที่อยู่ห่างไกลหรือทุรกันดาร เมื่ออยู่ครบ 1 ปี ก็สามารถย้ายได้ แต่หากอยู่ในพื้นที่ไม่ห่างไกลก็ควรอยู่ให้ครบ 2 ปีก่อนจึงจะย้ายได้ ซึ่งในความเป็นจริงครูก็ไม่ได้ย้ายทุก 2 ปี ครูบางคนก็อยู่จนเกษียณ แต่ข้าราชการอื่นๆ อาจจะต้องมีการย้ายอยู่ตลอด แต่มีข้อยกเว้นว่าในบางโรงเรียนที่ขาดครู ก็ต้องให้ครูที่ตรงกับสาขาที่โรงเรียนต้องการไปก่อน
ทั้งนี้ รมว.ศธ.ขอให้สมาคมฯ ได้ร่วมพิจารณาถึงระบบการดูแลขวัญกำลังใจครู โดยเฉพาะเรื่องการแต่งตั้งโยกย้าย ซึ่งเป็นระบบหนึ่งที่ทุกคนมักตั้งคำถามว่า เหตุใดรายนั้นได้ย้าย-รายนี้ไม่ได้ย้าย หากเราจัดระบบในส่วนนี้ได้ดี มีความยุติธรรม ก็จะสามารถให้คำตอบได้อย่างชัดเจน
นวรัตน์ รามสูต
บัลลังก์ โรหิตเสถียร
สรุป/รายงาน
12/6/2556